Trong thời đại số, việc bị từ chối khi vay vốn, mở thẻ tín dụng mà không rõ lý do có thể là dấu hiệu cho thấy bạn đang có nợ xấu. Đáng lo ngại hơn, tình trạng mạo danh, đánh cắp thông tin CCCD/CMND để vay tiền ngày càng phổ biến, khiến nhiều người vô tình “ôm” những khoản nợ không phải của mình.
Chủ động kiểm tra nợ xấu là một bước quan trọng, không thể thiếu để bảo vệ “sức khỏe” và uy tín tài chính của bạn. Bài viết này sẽ hướng dẫn chi tiết 3 cách kiểm tra nợ xấu bằng CCCD/CMND chính xác và nhanh chóng nhất.
Nợ xấu là gì?
Nợ xấu (hay còn gọi là nợ khó đòi) là các khoản nợ mà người vay không thể thanh toán đầy đủ cả gốc và lãi cho tổ chức tín dụng (ngân hàng, công ty tài chính) khi đã quá hạn cam kết trong hợp đồng.
Theo quy định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, một khoản nợ sẽ bị liệt kê vào danh sách nợ xấu nếu thời gian quá hạn thanh toán vượt quá 90 ngày kể từ ngày đến hạn.
Các khoản nợ này được gọi là “xấu” vì chúng thể hiện rủi ro cao cho bên cho vay và ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín tín dụng của người đi vay. Toàn bộ lịch sử này được ghi lại tại Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC).
Xem thêm: CIC là gì? Vai trò và cách kiểm tra nợ xấu nhanh nhất 2025
Tại sao cần kiểm tra nợ xấu?
Việc thực hiện cách kiểm tra nợ xấu định kỳ mang lại nhiều lợi ích quan trọng mà bạn không nên bỏ qua:
- Nắm rõ bức tranh tài chính: Bạn sẽ có cái nhìn tổng quan và chính xác nhất về các nghĩa vụ tài chính của mình, biết chính xác mình có đang nợ ở đâu, nợ bao nhiêu và tình trạng thanh toán như thế nào.
- Phát hiện rủi ro giả mạo kịp thời: Đây là cách tốt nhất và duy nhất để phát hiện nếu có ai đó đang lạm dụng, sử dụng CCCD/CMND hoặc thông tin cá nhân của bạn để vay tiền trái phép.
- Chủ động lên kế hoạch xử lý: Nếu phát hiện có nợ xấu hoặc nợ đang trong nhóm “cần chú ý”, bạn có thể chủ động liên hệ với tổ chức tín dụng để lên kế hoạch trả nợ, tránh để khoản nợ nhảy nhóm nặng hơn.
- Tăng khả năng được duyệt vay: Một lịch sử tín dụng sạch và điểm tín dụng cao là điều kiện tiên quyết để các ngân hàng, công ty tài chính uy tín duyệt khoản vay hoặc mở thẻ tín dụng cho bạn trong tương lai.
Phân loại nợ xấu
Theo Thông tư 11/2021/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước, lịch sử tín dụng của người vay được phân thành 5 nhóm dựa trên thời gian quá hạn. Trong đó, nợ xấu là các khoản nợ thuộc nhóm 3, 4 và 5.
- Nhóm 1: Nợ đủ tiêu chuẩn (Quá hạn thanh toán dưới 10 ngày và được đánh giá là có khả năng thu hồi đầy đủ).
- Nhóm 2: Nợ cần chú ý (Quá hạn từ 10 đến 90 ngày).
- (Mặc dù chưa phải là nợ xấu, nhưng việc rơi vào nhóm này đã bắt đầu ảnh hưởng tiêu cực đến việc xét duyệt các khoản vay mới của bạn).
- Nhóm 3: Nợ dưới tiêu chuẩn (Quá hạn từ 91 đến 180 ngày) – Bắt đầu là nợ xấu.
- Nhóm 4: Nợ nghi ngờ (Quá hạn từ 181 đến 360 ngày).
- Nhóm 5: Nợ có khả năng mất vốn (Quá hạn trên 360 ngày).
Chỉ cần rơi vào nợ nhóm 2, bạn đã gặp khó khăn khi vay vốn. Nếu rơi vào nhóm 3, 4, 5, gần như chắc chắn bạn sẽ bị từ chối ở hầu hết các tổ chức tín dụng uy tín.
Cách kiểm tra nợ xấu bằng CCCD/CMND chính xác
Để thực hiện cách kiểm tra nợ xấu cá nhân, bạn có thể sử dụng số CCCD/CMND của mình qua 3 kênh chính thức và đáng tin cậy sau đây, tất cả đều lấy dữ liệu trực tiếp từ Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC).
Cách 1 – Kiểm tra nợ xấu qua website Trung tâm Tín dụng CIC
Kiểm tra nợ xấu qua website Trung tâm Tín dụng CIC là cách kiểm tra nợ xấu phổ biến và chi tiết nhất để xem báo cáo tín dụng của bạn ngay trên máy tính.
- Bước 1: Truy cập vào website chính thức và duy nhất của CIC tại: https://cic.gov.vn
- Bước 2: Nhấn vào mục “Đăng ký” ở góc trên bên phải màn hình (nếu là lần đầu sử dụng).
- Bước 3: Điền đầy đủ, chính xác và trung thực các thông tin cá nhân được yêu cầu, bao gồm họ tên, ngày sinh, số CCCD/CMND, số điện thoại, địa chỉ… Bạn có thể cần tải lên ảnh chụp 2 mặt CCCD/CMND để xác thực.
- Bước 4: Chờ xác thực. Do cần đối chiếu thông tin thủ công, quá trình này có thể mất từ 1 đến 3 ngày làm việc. Hệ thống CIC sẽ gửi email hoặc SMS thông báo khi tài khoản của bạn được duyệt thành công.
- Bước 5: Sau khi tài khoản được duyệt, bạn đăng nhập lại, chọn mục “Khai thác báo cáo”. Báo cáo tín dụng sẽ hiển thị chi tiết điểm tín dụng (nếu có), các khoản vay hiện tại, lịch sử thanh toán trong 5 năm gần nhất và tình trạng nợ xấu (nếu có).
Cách 2 – Kiểm tra nợ xấu bằng ứng dụng di động CIC
Cách kiểm tra nợ xấu bằng ứng dụng di động CIC tiện lợi hơn vì bạn có thể thực hiện ngay trên điện thoại của mình.
- Bước 1: Tải ứng dụng chính thức của CIC về điện thoại: iOS (iPhone): Tên ứng dụng là “CIC Credit Connect”. Android: Tên ứng dụng là “iCIC”
- Bước 2: Mở ứng dụng và thực hiện các bước đăng ký tài khoản tương tự như trên website. Bạn cũng cần cung cấp thông tin cá nhân và ảnh chụp CCCD/CMND để xác thực.
- Bước 3: Chờ tài khoản được duyệt (thường từ 1-3 ngày, tương tự như đăng ký web).
- Bước 4: Sau khi đăng nhập thành công, bạn vào mục “Khai thác báo cáo” hoặc “Kiểm tra CIC” để nhận báo cáo tín dụng cá nhân.
Cách 3 – Kiểm tra nợ xấu trực tiếp tại ngân hàng
Nếu bạn không rành về công nghệ, cần kết quả nhanh hoặc đang làm thủ tục vay vốn, bạn có thể kiểm tra trực tiếp tại ngân hàng.
- Bước 1: Mang CCCD/CMND gốc đến chi nhánh của bất kỳ ngân hàng nào (tốt nhất là ngân hàng bạn đang có tài khoản hoặc dự định vay).
- Bước 2: Gặp giao dịch viên hoặc nhân viên tín dụng, bày tỏ mong muốn kiểm tra lịch sử tín dụng CIC của bạn.
- Bước 3: Nhân viên ngân hàng sẽ sử dụng hệ thống nghiệp vụ của họ (có kết nối với CIC) để kiểm tra và thông báo cho bạn về tình trạng tín dụng, điểm tín dụng và việc bạn có đang bị nợ xấu hay không.
- (Lưu ý: Cách này thường chỉ cho bạn biết kết quả “có” hoặc “không” và điểm số, chứ ngân hàng thường không in báo cáo chi tiết cho bạn trừ khi bạn đang làm hồ sơ vay tại đó).
Cách xử lý khi phát hiện mình có nợ xấu
Nếu thực hiện cách kiểm tra nợ xấu và phát hiện mình có nợ xấu, bạn cần bình tĩnh và xử lý theo các bước sau:
- Xác định rõ khoản nợ: Xem kỹ báo cáo tín dụng để biết bạn đang nợ của tổ chức nào, số tiền bao nhiêu và thời gian quá hạn là bao lâu.
- Liên hệ chủ nợ: Nhanh chóng liên hệ trực tiếp với ngân hàng hoặc công ty tài chính đó (bên cho vay) để xác nhận lại khoản nợ và tìm hiểu phương án giải quyết.
- Tất toán khoản nợ: Lên kế hoạch trả nợ (cả gốc và lãi phạt, phí) càng sớm càng tốt. Đây là bước bắt buộc đầu tiên để làm sạch lịch sử tín dụng.
- Yêu cầu xác nhận: Sau khi trả hết nợ, hãy yêu cầu tổ chức tín dụng cấp giấy xác nhận đã hoàn thành nghĩa vụ thanh toán (văn bản xác nhận xóa nợ).
- Nếu bị giả mạo: Nếu khoản nợ đó không phải của bạn, hãy lập tức làm đơn khiếu nại với tổ chức tín dụng, đồng thời thu thập bằng chứng và báo cáo cho CIC, cơ quan công an về việc bị giả mạo thông tin. Quá trình này đòi hỏi sự kiên trì.
Một số câu hỏi thường gặp
1. Kiểm tra nợ xấu có mất phí không?
Theo quy định hiện hành, CIC cung cấp miễn phí báo cáo tín dụng cá nhân cho mỗi khách hàng 01 lần/năm. Bắt đầu từ lần tra cứu thứ hai trong cùng một năm, bạn sẽ phải trả một khoản phí (khoảng 20.000 – 50.000 VNĐ, tùy theo quy định của CIC tại thời điểm đó).
2. Có thể kiểm tra nợ xấu bằng họ tên không?
Không. Vì lý do bảo mật thông tin cá nhân ở mức cao nhất, bạn không thể kiểm tra nợ xấu chỉ bằng họ tên. Bạn bắt buộc phải cung cấp thông tin định danh duy nhất là số CCCD/CMND và số điện thoại chính chủ đã đăng ký với CIC.
3. Bị nợ xấu có vay được không?
Rất khó. Hầu hết các ngân hàng (Vietcombank, ACB, Techcombank…) và các công ty tài chính lớn (như FE Credit, Home Credit…) sẽ từ chối hồ sơ vay nếu bạn có nợ xấu từ nhóm 3 trở lên.
Tuy nhiên, vẫn có giải pháp cho bạn. Một số dịch vụ hỗ trợ vay online linh hoạt như vay online bằng icloud qua vaylai.com có thể xem xét hỗ trợ bạn với thủ tục nhanh gọn. Đây là một lựa chọn đáng cân nhắc khi bạn cần giải pháp tài chính gấp.
4. Nợ xấu bao lâu thì được xóa?
Đây là điều nhiều người quan tâm nhất sau khi thực hiện cách kiểm tra nợ xấu. Sau khi bạn đã tất toán đầy đủ khoản nợ xấu, thông tin về khoản nợ đó (lịch sử bạn đã từng nợ xấu) vẫn sẽ được lưu trữ trên hệ thống CIC trong thời gian tối đa 05 năm. Tuy nhiên, tình trạng nợ của bạn sẽ được cập nhật là “đã thanh toán”, và điểm tín dụng sẽ dần được cải thiện nếu bạn duy trì lịch sử thanh toán tốt sau đó.
5. Làm sao để tăng điểm tín dụng?
- Luôn thanh toán tất cả các khoản vay và dư nợ thẻ tín dụng đúng hạn (hoặc trước hạn) và đầy đủ.
- Không chi tiêu thẻ tín dụng vượt quá hạn mức, tốt nhất là chỉ dùng 30-50% hạn mức thẻ.
- Không vay ở quá nhiều tổ chức tín dụng trong cùng một thời điểm.
- Nếu đã có nợ xấu, hãy nhanh chóng tất toán. Sau khi tất toán, bạn cần thời gian để “xây dựng” lại uy tín bằng cách thanh toán tốt các hóa đơn, khoản vay nhỏ khác (nếu có).
Kết luận
Cách kiểm tra nợ xấu bằng CCCD/CMND là một thói quen tài chính thông minh và cần thiết trong thời đại số, giống như việc bạn đi kiểm tra sức khỏe định kỳ. “Phòng bệnh hơn chữa bệnh” – việc chủ động kiểm tra (khoảng 6 tháng/lần) sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân khỏi rủi ro bị đánh cắp thông tin và duy trì một lịch sử tín dụng lành mạnh, mở ra nhiều cơ hội tài chính trong tương lai.
